Scheepspraet


 overzicht
Inhoud
Start
EEN WOORD VOORAF

   Nu groote troepeneenheden massaal verscheept worden leek het mij dienstig iederen militair een boekje mee te geven, dat hem zooveel mogelijk scheepswijs moet maken. Verschillende vrijheidsbeperkingen en veiligheidsmaatregelen, die op het eerste gezicht den bewoner van den vasten wal wat overdreven zullen voorkomen, worden erin uiteengezet. De samenstellers van dit boekje hopen van harte, dat ge deze handleiding zult bewaren als een herinnering aan den tijd, waarop gij de verre reis naar IndiŽ ondernaamt.
   Zij willen u duidelijk maken, dat het vervoeren van een groot aantal menschen in een beperkte ruimte noodzakelijkerwijs bijzondere voorschriften vergt; een luxereis zal uw overtocht niet zijn, een kwelling echter evenmin. Wanneer de troepen een "team" vormen, zal de reis aangenaam verloopen.
   Moge "Scheepspraet" dezen echt Hollandschen teamgeest bevorderen.
   Ik wensch u een goede reis.
De Directeur Verkeerswezen van den Dienst
Kwartiereester-Generaal,
de Generaal-Majoor van den Generalen Staf

A.H. Nijhoff


Scheepspraet Wij hebben het boekje, dat aan alle naar Indië vertrekkende militairen wordt uitgereikt, den titel gegeven "Scheepspraet".
   "Scheepspraet" was de naam van een der stoerste gedichten, die ooit in het Nederlandsch zijn gemaakt. Constantijn Huygens is er de schepper van. Deze diplomaat, die niets met zee of zeevaart te maken had, doch zoo in hart en nieren Hollander was, dat de zilte adem van de zee zijn geest wel moest beroeren, maakte dit gedicht toen in 1625 Prins Maurits, die "de vrije schepen" van "de Zevenlandsche Buurt" veertig jaren "onbegrepen, onbekropen had bestuurd", "te kooi ekropen", dus gestorven was. De republiek der Zeven Provinciën maakte een crisis door, nu "de groote schipper" niet meer aan het roer stond en Huygens achtte het noodig om de weifeling in de harten der menschen te verbannen en hun moed te geven voor den verderen strijd tegen het machtige Spanje. Hij deed dit met zijn "Scheepspraet".
   Eén prachtigen zin uit dit gedicht willen wij even aanhalen:
   "Den nieuwen schipper, die "mooi Heintje" genoemd wordt, zegt tot "de reeders", dat zijn de Staten-Generaal:
Wil je eraan, kedaar jou dien ik
Jou alleenig, bij dit licht!
   De stadhouder achtte zich den eersten dienaar van de Staten-Generaal en niet den absoluten heerscher over het gemeenebest.
   Dit is wat wij in modernen stijl "democratie" noemen; de Nederlanders kenden dit bericht reeds in de zeventiende eeuw, toen andere volken nog willoos werden geregeerd door al of niet verlichte despoten.
   Nu duizenden soldaten vertrekken naar onze overzeesche gebiedsdeelen, meenden wij niet beter te kunnen doen dan het boekje, dat hun wordt meegegeven, den naam te verleenen van dit ruige, schoone gedicht van Constantijn Huygens.
   Wij "praeten" over het schip, dat u naar Indië zal vervoeren; vandaar: "Scheepspraet".
DE SAMENSTELLERS


webdesign & copyright
© 2000-2003 Eveline