Haarlemmermeer [1]
Haarlemmermeer [2]
Haarlemmermeer [3]
Haarlemmermeer [4]


 Fotoalbums
Inhoud
Start
Haarlemmermeer [1]:



Kaart Haarlemmermeer 1513
 KLIK VOOR EEN VERGROTING. 
let op: 152 kB
OP HET UITMALEN VAN 'T HAARLEMMERMEER - Vondel.

Uitheemsche vyanden te zitten in de veeren,
    Te slingeren den staert groothartigh over zee,
Is ydel, als uw long, geslagen aen het teeren,
    Inwendigh vast vergaet en gij, van hartewee.
Zoo deerlyk zucht, en kucht, en loost, bij heele brokken,
    Het rottende ingewant te keel uit in de golf.
Wat baet het met uw' klaeu al 't oost en west te plokken,
    Naerdien u bijt in 't hart dees wreede Waterwolf
Belust om over u eerlang te triomfeeren? enz.
Leeghwater
Leeghwater

Aldus waarschuwde Vondel de bewoners van Amsterdam voor het steeds meer om zich heen vreten van de Haarlemmermeer. Bovenstaand kaartje met ingevoegde cijfers, ontleend aan "Het Haarlemmermeer-boek" (13e druk, uitgave van Mr. W.J.C. van Hasselt, 1838), bewijst voldoende, dat Vondels' vrees gerechtvaardigd was. Zijn waarschuwing vond evenwel geen weerklank.
Ook nog in de 19e eeuw, werd, door den dichter Nicolaas Beets, een dergelijke klacht den omwonenden van de Meer in den mond gelegd ("Groote plas, groote plas, 'k Wou je leeg gemalen was", enz.).
Wel waren reeds in 1635 plannen voor de droogmaking bij 's lands regeering ingediend door den molenmaker, landmeter en werktuigkundige Jan Adriaansz. Leeghwater (geb. 1575 te De Rijp, ca. 1650), wiens beeltenis hierboven is weergegeven en die zich door het droogleggen van vele meren in Noord Holland had beroemd gemaakt en zelfs in het buitenland als deskundige werd geroepen.
In 1641 verscheen de eerste druk van zijn "Haarlemmer-Meerboek", waarin de noodzakelijkheid en het nut der onderneming uitvoerig werd aangetoond. In minder dan een eeuw verschenen van dit werk een dozijn uitgaven.
Allerlei belangen verzetten zich evenwel, toen zoowel als later, tegen de uitvoering.
In 1742 werd aan twee waterbouwkundigen, Cruquius en Noppen, opgedragen, een ontwerp tot drooglegging te maken, doch weer zonder resultaat, evenals later, toen, onder de regeering van Lodewijk Napoleon, een dergelijke opdracht werd gegeven aan den ingenieur Blanken (1808).
Het onderzoek werd weer met kracht opgevat, toen de November-stormen van het jaar 1836 opnieuw de grenzen van de Meer hadden uitgezet. In 1838 diende de regeering een voorstel bij de Tweede Kamer in, dat, eerst om bijkomstige redenen verworpen, in 1839, eenigszins gewijzigd, met groote meerderheid werd aangenomen. Al heel spoedig werden een drietal stoomgemalen opgericht: "de Leegwather" aan de Zuidzijde van het Kagermeer, de "Cruquius" bij den uitloop van het Spaarne, en aan de Noordoostzijde de "Lynden", genoemd naar Baron van Lynden van Hemmen, die in 1819 concessie had gevraagd voor het droogleggen en een uitvoerige verhandeling over zijn onderneming het licht had doen zien. In 1848 kwam het eerste stoomgemaal in werking. In 1853 was het grootsche werk volbracht en kon Beets zingen: "Nu is de Slokop opgeslokt? enz. Van de f 13.000.000, waarop het te staan kwam, werd ruim f 9.000.000 door verkoop van de drooggelegde gronden teruggevonden.
Nederlandsche Historieprenten (1555-1900) Platen-atlas
Samengesteld door G. van Rijn. Met medewerking van Prof. Dr. G.W. Kernkamp.
Uitgeverij Amsterdam - S.L. van Looy - 1910.





Haarlemmermeer:
1) 17.000 H.A. groote polder bij Haarlem, vóór 1852 meer.
2) Gemeente in de Haarlemmermeer, 13.500 inwoners [gegevens uit 1886].
Jan Adriaensz. Leeghwater:
Nederlandsche molenmaker en waterbouwkundige; maakte in Noord-Holland meren droog, opperde het eerste plan tot droogmaking van de Haarlememrmeer, maakte klokkenspelen en was goed sachrijnwerker; 1575-c.1650
Nicolaas Samuelsz. Cruquius:
Nederlandse waterbouwkundige en cartograaf; diende in 1742 plan in voor droogmaking van de Haarlemmermeer.
Oorspronkelijke naam: Nico Kruik.
Jan Blanken:
Nederlandsche waterbouwkundige, legde verdedigingswerken aan tegen Dumouriez, begon de versterking van den Helder, legde het Noord-Hollandsch kanaal aan. 1755-1838
Zijn broer Arie Blanken, 1766-1824, groef het kanaal van Katwijk.
Joost van den Vondel:
Zeer beroemd Nederlandsch lyrisch dichter; schreef ook 32 drama's; gaf scherpe hekeldichten naar aanleiding van de kerkelijk-politieke twisten uit het begin der 17e eeuw; 1587-1679.
Nicolaas Beets:
een der beste Nederlandsche schrijvers en dichters, 1814-1903. "Camera Obscura", onder pseudoniem Hildebrand.
Nu wordt de Slokop opgeslokt,
Nu raakt zijn rijk ten ende;
Nu ligt de grove waterreus
Zieltogend op zijn breeden neus,
En jammert van ellende.

Nu laat hem Ome Cruquius,
Nu kopt hem Vader Lijnden,
En de oude Rijpsche Molenaar
Purgeert hem sedert derd'half jaar,
Dat al zijn krachten kwijnen.

Nu slinkt zijn buik met ieder dag,
Zijn onderkin en wangen;
Nu droogt hij als een stokvisch uit,
En hoort wel dat zijn doodklok luidt
In onze zegezangen.
Ja, oude Landplaag! 't is genoeg
Aan Hollands tuin geknabbeld;
Genoeg gesleept naar diepte en krocht.
En wat gij niet verslinden mocht
Bezoedeld en bezabbeld.

't Geduld is uit; de straf gereed;
Uw wisse dood gezworen:
Uw huis en erf verbeurd verklaard;
En wat uw roofzucht heeft vergaard
Zal nu der vlijt behooren.

Rukt aan, met spade en ploeg, en komt
Dit waterbed bezaaien,
Gij, zonen van 't gewroken land!
Met vroolijk hart, met nijvre hand...
En doe Gods gunst u maaien!

                      Nicolaas Beets [1850]




Uit:
Geïllustreerde Encyclopædie

naar verschillende bronnen bewerkt door
Jan Brouwer,
Leeraar aan het Kon. Inst. v.d. Marine te Willemsoord.
's-Gravenhage, Joh. Ykema mei 1886.

ALLES OVER STOOM
Encyclopaedie van Jan Brouwer.




Kaart Haarlemmermeer 1867
 KLIK VOOR VERGROTING. 
let op: 320 kB
Provincie Noord-Holland - Gemeente Haarlemmermeer
Uitgave van Hugo Suringar te Leeuwarden
Schaal van 1 : 125,000
1867
18523 Bunders. - 9500 Inwoners


webdesign & copyright
© 2001-2003 Eveline
PAGINA 1 VAN 4 | VOLGENDE |